Etiquetas do Eu

Ignacio Castro Rey

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on google
Google+
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on telegram
Telegram
Share on email
Email
Share on facebook
Share on twitter
Share on google
Share on whatsapp
Share on telegram
Share on email

O que segue é un comentario levemente crítico sobre o exitoso “La imposible dedicatoria”, de Paul B. Preciado (Revista da Universidade de México, abril de 2020). Antes do coronavirus, Preciado cóntanos que falaba por videoconferencia cos seus pais, residentes en Castela, unha vez cada dous meses. Agora a chamada é diaria e, confesa, unha “bomba de osíxeno”. Talvez herdou da súa nai o que el chama talento para o melodrama: “O meu pai ten noventa anos, é un home dinámico que antes do encerro camiñaba cada día oito quilómetros. É tamén un home frío: un neno abandonado polo seu propio pai que medrou sen afecto, pensando que o traballo é a súa única razón de existir”. Con todo, agora Preciado, que confesa que o afecto do seu pai o desorientou no último encontro virtual, é fiel á herdanza paterna, pois tamén el parece crer que ser coñecido grazas ao “escándalo” do seu cambio de sexo é a súa única razón de existir. Un e outro parecen seguir unha senda moi fixa, aínda que o pai (segundo o propio relato de Preciado) un pouco máis humana.

Non sabemos no pai, sería máis ben dubidoso pola época, pero no relato de Preciado dá a impresión de que “a empresa do Eu” (cun esforzo incesante da vontade de saber que Foucault tanto criticaba) inclúe rexeitar todo o que moleste e fomentar todo aquilo que relance o brillo da suposta anomalía persoal, coa liberdade provocativa que se deriva diso. En resumo, segundo a súa propia descrición, o fillo cambiou só no estilo do desafecto: de estar centrado nun traballo para soster á familia, tal como fixo o seu pai, el pasa a estalo en ter admiradores, aparentemente máis que lectores. Efectivamente, a fe na transparencia global non coñece fronteiras. A pesar de todo hai que dicir que, como tantos españois que queren medrar, Preciado deixou a tempo a provinciana Castela para acabar en París, onde o escaparate ten máis ecos cosmopolitas.

Aínda que talvez o importante do artigo é o resto. Cun estilo moi distinto ao de Greta Thunberg, que tan graciosamente caricaturizou Agamben (Quodlibet, 18/11/2019), a alianza de ciencia punteira cunha estridente liberdade persoal é en Preciado un bo exemplo do que poderiamos chamar especialización da carne. Levando ao extremo o que Ortega chamaba “barbarie do especialismo”, Preciado converte a súa vida enteira en corpo, e o seu corpo glorioso, exposto e rechamante (isto é visible ata na foto que acompaña o artigo), na máis flexible e móbil das mercadorías. Lista sempre para estar no escaparate da transparencia global, a vida de Preciado é como a prisión filmada de El show de Truman, pero esta vez cunha exposición estelar que é voluntaria a cada minuto.

“Segundo a súa propia descrición, o fillo cambiou só no estilo do desafecto: de estar centrado nun traballo para soster á familia, tal como fixo o seu pai, el pasa a estalo en ter admiradores, aparentemente máis que lectores”

Entender ademais a “liberdade” como a posibilidade de intervir sen límites no teu corpo, axudado por unha medicina cara e invasiva, é o máis actual da filosofía do desarraigamento, con respecto a calquera continxencia natal, que primeiro Simone Weil e despois o Comité Invisible, entre outros, denuncian como o eixo subxectivo do sistema. Preciado leva o fetichismo da mercadoría ata a totalidade orgánica e anímica do corpo. A vida enteira persoal é un obxecto manipulable na nova viraxe da biopolítica, aliada a fondo coa medicina. Encantaríalle a Ivan Illich.

Hai que sinalar outra cousa. Alumno e mestra, Preciado e Butler, representan ademais, a nivel intelectual e de imaxe, o que necesita a rancia universidade, tanto en América como en Europa, para presentarse como moderna. Incentivando no seu seo toda clase de experimentos “científicos” de transformación sexual, co discurso deconstrutivo consecuente, a Universidade parece colmar a vangarda. Non hai nada como o sexo para facer dun tedioso departamento universitario un sitio menos fedorento. Se é certo ademais o que Preciado di da súa admirada Butler (a quen pode dedicarlle o libro que, con todo, non pode dedicarlle aos seus pais), estamos diante da confirmación doutra sospeita. Agora resulta que a famosa transexualidade da súa mestra, que non quere ser recoñecida en ningún xénero, solicitou e conseguiu un certificado californiano de “persoa de xénero non binario”. Igual que Preciado o conseguiu, en 2017, do seu cambio legal de sexo. Á pregunta do pai (“E se non é nin un home nin unha muller, que é?”) Preciado contesta rotundamente: “É libre”. Cando o pai replica “Pois vaia negocio, para ese reca’o non fan falta alforxas”, Preciado confesa que os tres rin na pantalla.

“Preciado leva ‘o fetichismo da mercadoría’ ata a totalidade orgánica e anímica do corpo. A vida enteira persoal é un obxecto manipulable na nova viraxe da ‘biopolítica’, aliada a fondo coa medicina”

Agora ben, con risas e todo pasamos entón dun problema político, esa forma executiva de entender a liberdade como algo netamente construído, a outro maior. Da histeria do recoñecemento civil, que Pasolini denunciaba xa como algo humillante nos anos 70, pasamos agora á necesidade urxente do recoñecemento legal e estatal. Non é un pouco contraditorio ou paradoxal que unha vía radical e minoritaria de liberdade sexual haxa de reclamar o recoñecemento estatal? Os antigos desviados, que tanto admiraba Genet como signo de rebeldía, agora teñen que conseguir ser parte dunha interactiva vixilancia estatalizada? A alianza de sexo e biopolítica parece rizar así o rizo do seu empoderamento. Só fai falta que Preciado pase a engrosar o equipo de Macron, como asesor en minorías sexuais, para que todos tremamos. En palabras de Foucault (Non ao sexo rei): “Resulta temible unha sociedade de rostro sexual”.

Despois hai outra cuestión discutible, que incumbe de novo á mestra e ao pupilo. Trátase en ambos dunha opción sexual “non binaria”, polo menos diso presumen. Con todo, curiosamente, é unha opción que non pode vivir sen inimigos. É máis, búscaos ou invéntaos continuamente. A pregunta parecerá de alta matemática (non é tan estraño, pois o trans é moi sofisticado), pero non é tamén binario declararse vehementemente, unha e outra vez, de xénero non binario? Á fin e ao cabo, sobre todo se se insiste tanto (ata o extremo de buscar un certificado oficial), todo o vulgar e popularmente binario, o estilo de vida desa multitude que creceu en lazos comunitarios que a elite urbanita despreza, queda en fronte do trans que ao fin é libre co seu sexo elixido. Libre, pero fronte unha masa basta e convencional que o xénero dun (un@, une, unx?) non é. Non fai falta ser moi malvado, nin fiel seguidor de Debord, para ver en Butler e Preciado o signo dun novo clasismo urbano que só pode vivir, como a enteira sociedade espectacular, a expensas dos seus supostos inimigos.

“Da histeria do recoñecemento civil, que Pasolini denunciaba xa como algo humillante nos anos 70, pasamos agora á necesidade urxente do recoñecemento legal e estatal. Non é un pouco contraditorio ou paradoxal que unha vía radical e minoritaria de liberdade sexual haxa de reclamar o recoñecemento estatal?”

Trátase en todos eles (Butler, Preciado e os miles que os seguen) dun orgulloso binarismo trans ou fluid cuxa complexidade non está ao alcance de calquera? Iso parece, pois necesita despegarse da masa de asalariados ou parados que, explotados en traballos de merda de sol a sol, han de conformarse coa vulgaridade “tradicional” de ser simples homes ou mulleres. É dubidoso que unha empregada madrileña de supermercado, que entra ás 9 am e sae ás 10 pm, teña o tempo e a enerxía necesarios para xogar ao cambio de sexo ou a un binarismo trans tan complexo como o destes novos elixidos pola fama. A pobre empregada ha de conformarse cun noivo que a queira e que a faga rir. O poder dos novos mandaríns é tal, dentro do que hoxe se autodenomina esquerda, que un libro tan razoable e sensato como La trampa de la diversidad, feito no seo da esquerda clásica e denunciando con detalle toda esta impostura neo–pija, foi rexeitado en masa polo progresismo hipster que leva o mando.

Resumindo. Pola simple versión que Preciado dá das cousas (nun artigo bastante humano), é o fillo o que resulta extremadamente sospeitoso de complicidades mil co sistema. Son os pais os que resultan máis indefensos e entrañables. Fixémonos que a famosa “imposible dedicatoria” termina recoñecendo que, aínda que agora (neste confinamento de abril) os seus pais lograron conmoverlle, para escribirlles e dedicarlles un libro tería que recorrer a unha “longa perífrase barthesiana” (Barthes é outro autor, do mesmo xeito que Foucault, que Preciado non pode entender) pola sinxela razón, segundo el, de non poder pronunciar as 65 palabras (!) que son clave no seu modus vivendi de elite. Longa lista que, curiosamente, exclúe miles de palabras sinxelas que eran patrimonio do máis simple humanismo: “humanidade”, “afecto”, “piedade”, “sentimentos”, “fidelidade”, “costume”, “agarimo” e un longo etcétera. Todas esas antigallas han de ser agora desprazadas polo que verdadeiramente importa, as novas etiquetas que se venden nos escaparates de Ámsterdam ou París.

Como se trata dunha versión longa (o tamaño importa) e supostamente “perversa” da inocente Caca cu pedo pis, detállollelas a continuación en cursiva para que a habitual ladaíña da nova (non tan nova) ortodoxia non lles faga bocexar máis do imprescindible: homosexual, transexual, sexo, sexualidade, transexualidade, violación, traballo sexual, prostituta, aborto, penetración, dildo, ano, erección, pene, polla, vaxina, vulva, clítoris, tetas, pezón, follar, correrse, chupar, exacular, sida, rgasmo, felación, sodomia, masturbación, perversión, maricón, lesbiana, lesbianismo, tortillera, bollera, amaneirado, gay, marimacho, camioneira, puta, rameira, mastectomía, faloplastia, enfermo mental, disforia de xénero, psicose, esquizofrenia, depresión, pornografía, farmacoponográfico, merda, adicción, droga, drogadicción, alcoholismo, marihuana, morfina, crack, camelo, suicidio, prisión, criminal

“Como ven, grazas ás novas minorías sexuais, a revolución que acabará co capitalismo está ás portas. Unha revolución que, sen saír de casa, consiste por fin en darlle a volta ás cousas: o que antes era malo agora é bo”

O catecismo católico era máis breve, pero suponse que o ceo onde Preciado ordena a longa lista da súa haxiografía aínda podería seguir. Como ven, grazas ás novas minorías sexuais, a revolución que acabará co capitalismo está ás portas. Unha revolución que, sen saír de casa, consiste por fin en darlle a volta ás cousas: o que antes era malo agora é bo. E viceversa. Que todo isto é revolucionario nótase ademais en que logra estresar os avós que envellecen tranquilamente no fogar. É por fin a revolución do amor, pero a través dun odio refinado. E envorcado ademais sobre quen non poden defenderse, toda esa xente fea, tradicional e maior que vive fóra do noso radiante campus.

Finalmente, Preciado non poderá escribir ese libro dedicado aos seus pais. Por que? Como os seus colegas universitarios, etiquétao todo. Eles, os novos elixidos polo saber, non aturan o baleiro, a indeterminación do desexo. E o Outro que non se parece a eles, pois a súa liberdade non foi construída, sempre lles vai facer anacos a empresa do Eu.

 

Madrid, maio 2020.

O autor

Ignacio Castro Rey

Ignacio Castro Rey

Santiago de Compostela, 1952. Filósofo, escritor e crítico de cine e arte. É autor, entre outros, dos ensaios Sociedad y Barbarie (2012), Ética del desorden (2017) e Mil días en la montaña (2019).

Outras pezas de...

1 comentário em “Etiquetas do Eu”

  1. Pola miña propia viaxe a través da nova militancia da saúde mental repito o meu remix de Rocio Jurado: “se nos rompió la construcción social de tanto usarla”.

Deixe um comentário

1 comentário em “Etiquetas do Eu”

  1. Pola miña propia viaxe a través da nova militancia da saúde mental repito o meu remix de Rocio Jurado: “se nos rompió la construcción social de tanto usarla”.

Deixe um comentário