"O patriarcado síntese ferido de morte; e fai ben porque o está"

ENTREVISTA | Itziar Ziga - Parte I

Facebook
Twitter
Google+
WhatsApp
Telegram
Email

Ximena González | Monterroso, 3 de outubro. Itziar Ziga, xornalista, transfeminista e precaria vén dunha historia familiar de violencia machista. Séntase co adiante.gal nun hotel preto do lugar motivo das súas últimas visitas a Galiza. Un cárcere. Ziga é referencia no transfeminismo cuir, unha militante inquieta “que sempre a está liando“, como ela di, porque ademais de pobre e muller tamén é vasca e independentista. Ingredientes dabondo no Estado español para ter que vivir a vida en resistencia e desde as marxes do sistema. E desde fala de todos os asuntos que lle interesan e a interpelan.

Por que está hoxe aquí?

Veño unha vez ao mes, aos bises cun amigo. Veño foder, polo tanto sempre é algo moi agradábel. Un amigo que esta no cárcere… que leva no cárcere seis anos e pico e quédalle outro tanto de condena. É un colega da ETA e como están dispersadas e a min foder sempre me moveu moito, pois estou visitando Galiza desde fai un ano unha vez ao mes. Encantada de vir, pero non de que eles estean aquí.

O novo goberno fala de acabar coa dispersión das presas vascas.

Si, falan, falan, pero non moveron a ninguén. Están cumprindo condenas brutais que non se revisan, condenas que teñen que cumprir até o último día. As familiares e colegas temos que seguir desprazándonos centros de quilómetros para visitalos, cousa que nunca deixamos de facer porque para iso somos unha comunidade e un pobo que sempre se defendeu. Polo tanto non abandonamos aos nosos. É bastante heavy metal o tema.

E mentres, co ‘procés’ catalán estase a popularizar a existencia de presas políticas. Como se vive isto desde Euskadi, con compañeiras presas pola súa ideoloxía desde hai décadas?

O máis duro é a situación delas e deles, por suposto. Quero dicir, o feito que as manteñan desterradas do país polo que loitaron, a centos de quilómetros, como castigo. Para as familias é duro ter que desprazarse tanto. En calquera outro país onde houbo loita armada e ese grupo abandonou esa loita, automaticamente revísase a política carceraria. Adoita ser case inmediato nestes procesos. Pero estamos falando de España, ese país tan vingativo. Tendo en conta que a tregua é definitiva, e que o cese de armas foi en 2011 e agora mesmo ETA non existe, aínda non moveron un preso. Nin un. Esa é a verdade.

Non cres que o vaian facer?

É curioso porque fixeron declaracións que daban pé a pensar que si, pero non fixeron nada. Pero peor do que estamos non imos estar. Máis lonxe do que están xa non os van mandar, así que só pensamos en que melloren as súas condicións.

Hoxe topamos a gran parte do feminismo pedindo penas maiores para os violadores e agresores. Como liga isto coa loita anticarceraria que levaba defendendo tantos anos o feminismo máis radical?

Eu discuto con quen sexa, a putada é que moitas veces a xente enfádase comigo. Déixanme soa e non queren discutir comigo. Pero isto vai de que debatamos, e discutamos, non? Eu propoño dar este debate, e quen queira discutir comigo sobre si o feminismo foi xenealoxicamente non punitivista, discutimos. Porque o foi, e sígueo sendo. Todo o feminismo.

Pero o discurso que máis se escoita non é este…

Agora mesmo, grazas ao triunfo e á socialización do feminismo, porque o último 8 de marzo foi alucinante, o feito de que convenceramos logo de moitas décadas, por non dicir séculos, de que a violencia machista sucede e existe e debemos acabar con esa violencia sistémica da sociedade cara ás mulleres, fai que existan protestas moito máis amplas, masivas incluso. Esa é a parte boa. Todo movemento revolucionario que quere transformar unha sociedade pretende que a sociedade faga súas as súas xustas reivindicacións. A parte negativa é, claro, que se perde un pouco, ou polo menos durante un tempo, e eu son optimista a este respecto, o discurso. O discurso expándese. Pero de calquera maneira, incluso no feminismo liberal, o feminismo xamais foi punitivista. Houbo feminismos como o anarco que foi historicamente anticarcerario. O feminismo antisistema anticarcerario é defendido por mulleres como Angela Davis. Outros feminismos teñen unha visión de non destrución do sistema penitenciario. Pero nunca ningunha corrente do feminismo pensou que a solución pase polo endurecemento das penas ou por aumentar o castigo. Iso non o dixemos nunca, ningunha feminista. As feministas liberais tampouco.

Daquela, non hai dúbidas, o feminismo non quere iso?

Eu sempre digo que María Xosé Varela, unha avogada contra a violencia machista, que na xurisprudencia española á que nos vemos sometidas e que é unha muller, permíteme definía como pija, que non é unha antisistema, dicíame hai quince ou dezaseis anos cando a entrevistei que as avogadas feministas caracterízanse por pedir menos pena que os fiscais, porque consideramos que o sistema patriarcal é un sistema de dominación e violencia igual que o sistema carcerario. Polo tanto, non reforzamos os sistemas policiais nin os sistemas carcerarios nin punitivistas. Cando denuncias violencia machista e tes que ir ao xulgado a denunciar, porque dentro dos sistemas de violencia do estado e patriarcal, un formal e outro informal que emanan do poder, cando algún deles te golpea moitas veces precisas acudir á xustiza do estado para que te ampare ou, cando menos, para que se recoñeza o dano causado. Porque a violencia lexitimada polo estado e polo sistema sempre tende primeiro a negar que é violencia e logo a manterse. Pero iso non quere dicir que se defenda o punitivismo.

A entrevistada

Itziar Ziga

Itziar Ziga

Rentería, 1974. Activista feminista e xornalista. Licenciada en Ciencias da Comunicación, leva 25 anos militando no feminismo das marxes. Fixo parte de varios proxectos como o Front d'Alliberament Gai de Catalunya, Ex_dones ou o movemento de apoio ás presas do 4F. No que ela chama o seu exilio en Barcelona, traballou en empregos precarios e exerceu como xornalista no xornal de mulleres Andra durante tres anos. Coa publicación de Devenir Perra en 2009 converteuse nunha referencia do transfeminismo no Estado español. Colaborou con Pikara Magazine e actualmente escribe en Parole de Queer, Gara e no blogue Hasta la limusina siempre, e colabora co grupo postporno PostOp.

Outras entrevistas

Entón, que nos pasa coa ‘Manada’?

Socializouse o feminismo e moita xente que acaba de aterrar no feminismo e ten esa visión. Eu non sei se a partir de agora comeza haber unha fracción do feminismo punitivista, pero xa digo que non o é xenealoxicamente. É que para moita xente que nunca se parou a pensar que cona pasa coa violencia sistémica, que pasa co abuso de poder, de súpeto atópase na situación de facer súa a loita, de sentila como propia aínda que non a sufra, e aparece a idea de vinganza. Moi humana. O noso traballo é de décadas. Detrás do caso da Manada está non só a violencia brutal do machismo, senón por exemplo un concello que traballou ben. En Iruña ao día seguinte toda a praza, en San Fermín, encheuse aínda máis que o propio día cunha mobilización de rexeitamento da agresión. Iruña está sendo un exemplo de como traballar a violencia machista nunha macro-festa, nunha das grandes bacanais mundiais, nunha cidade que pasa de 200.000 habitantes a un millón. A denuncia da violencia machista nos sanfermines comezou desde o minuto cero, desde que se montou o primeiro colectivo feminista, sempre estivemos aí e esta vez, por vez primeira, houbo un concello e un alcalde, de Bildu, que decidiron escoitar ás feministas e facer un protocolo contra esa violencia escoitando ás feministas. No caso da Manada ese traballo fixo que por exemplo na lectura da sentenza se escoitaran os berros na sala, porque non nos enganaron nin un segundo. Abrimos unha fenda que ten que servir para rachar o sistema.

“O que nos cabrea da ‘Manada’ non é a condena, senón a sentenza e o trato de favor cara aos que exercen a violencia patriarcal por parte dos que exercen a violencia de estado. Canto máis avanzamos na xustiza social e nas reivindicacións, con máis rabia responden.”

Despois desta ola de éxito o feminismo ten que pensarse novamente, como historicamente fixo en momentos chave?

Nese sentido creo que as augas teñen que volver ao seu rego. Temos que facer un traballo moi forte as feministas e toda a xente que estamos en contra de todos os sistemas de poder sistémicos e desas violencias para recolocar todo isto e dicir que realmente, malia á diferencia de trato, a non proporcionalidade no trato aos violadores da Manada en relación, por exemplo, os rapaces de Altsasu, iso de que a lei é igual para todas, dicir que sabemos que non. Que o cárcere non é igual para todas. Tócanos recolocar isto. Mesmo ás que levamos moito tempo nisto odiamos as prisións e odiamos o monopolio da violencia por parte do estado, e de súpeto ves que te atopas unha megamanifestación feminista na que parece que o que se está denunciando é que non estean en prisión. Pero creo que se escoitan voces e que soubemos articular que o que nos cabrea da Manada non é a condena, senón a sentenza e o trato de favor cara aos que exercen a violencia patriarcal por parte dos que exercen a violencia de estado protexéndoos. Tamén creo que foi unha sentenza reaccionaria, no sentido de que canto máis avanzamos na xustiza social e nas reivindicacións, con máis rabia responden. Ferimos de morte ao patriarcado, e non só as feministas que levamos moito tempo dando guerra. Ao socializar o feminismo e as nosas reivindicacións, o patriarcado síntese ferido de morte. E fai ben porque o está. A batalla continúa.

Es xornalista. Que opinas da dimensión mediática do feminismo. Parece estar de moda, non si?

Funcionamos, para ben ou para mal, dunha maneira gregaria. Realmente o bo de todo isto é que un caso como este da Manada move outro tipo de xente, porque a xente que nos mobilizamos facémolo sempre. Este caso foi un escándalo. As que sabemos de que van o patriarcado e a violencia institucional, podemos dicir: ‘aí tedes, isto é o que nos pasa, isto é o que significa violencia machista’. Ninguén pode mirar para outro lado. Os cinco tíos, roubándoa, agredíndoa, gravando, e despois unha sentenza que non o considera violencia. En comparación co caso das mozas e mozos de Altsasu, a desproporción é brutal e dá a medida do que o patriarcado e a violencia do estado significan hoxe. Desde o feminismo, levamos feito moito traballo de divulgación e concienciación. Dalgún xeito é como se por fin nos entenderan e existise unha sensibilidade social. E a resposta a este caso capitaliza toda esa forza. Quédome coa parte positiva. Haberá un antes e un despois. As mobilizacións trala sentenza foron enormes e a xente acompañou o proceso xudicial e mediático cunha mobilización permanente.

feminismos, Euskadi, literatura, presos
Fotografías: Koldo García Llorens

Tivo algo que ver neste grao de mobilización o pasado 8 de marzo?

É unha bola que vai medrando. As feministas levamos séculos empeñadas en acabar coa violencia machista. O primeiro que fixemos foi dicir que esa violencia estaba mal, que non debía suceder, desnaturalizala. Logo dixemos que esa violencia existe, porque era invisíbel. Son décadas de concienciación que foron como clamar no deserto… e, de súpeto, esa bola medrou. Mira por exemplo Las Tamaya, un colectivo feminista de acompañamento gratuíto para as persoas que sufriron violencia machista e que ocuparon unha casa nos oitenta converténdoa nunha casa refuxio para mulleres porque nesa época non existía. Pois elas dicíanme que cada vez que vemos que de repente todo o mundo fala de violencia machista tamén nos asustamos porque tememos a revitimización, as visións patriarcais, a vinganza punitiva.

“Oxalá conseguísemos convencer unha maioría da sociedade de que o monopolio da violencia por parte do estado e as prisións son unha merda e que a policía non pode ser como é.”

A pregunta que todas nos facemos: e despois do 8M que?

Puxemos en marcha unha bola social que non vai parar. É un momento de encrucillada. Eu non son nada alarmista con isto. Primeiro, porque son fases. Hai tempo xa que nos alarmarmos con segundo que cousas, ou que imos vendo e dicindo que non nos mola que isto se socializara desta ou doutra maneira. Por outro lado, os cambios sociais operan así. Non somos inxenuas, claro que sempre empregaron a violencia machista contra as mulleres e as nenas e nenos para reforzar os sistemas de control policial e carcerario. Oxalá conseguísemos convencer unha maioría da sociedade de que o monopolio da violencia por parte do estado e as prisións son unha merda e que a policía non pode ser como é.

Hai feministas preocupadas porque hoxe todo o mundo se di feminista. É iso un problema?

Si, é a obsesión de todas as feministas que coñezo! As militantes en todas partes estamos igual. Creo que nos toca gozar no sentido de que todo movemento revolucionario comeza sendo unha minoría e hai cousas que conseguimos co noso traballo e a nosa loita. Tócanos seguir dicindo o noso e seducir remarcando segundo que opinións e cales deben ser matizadas. Haberá xente que se ten feito feminista nos últimos tempos que seguramente seguirá sendo feminista sempre, todas tivemos unha evolución tamén. E haberá xente cunha evolución liberadora porque cando profundas en algo, atinas mellor. É o que toca, estar aí. O caso por exemplo do movemento MeToo nos Estados Unidos coas actrices de Hollywood: paréceme fascinante ver a moitas desas tías. Moitas cando descubrimos o feminismo dixemos: ‘eu xa era feminista e atopei o movemento no que mudar as cousas colectivamente e vehicular a miña rabia’. Todas as loitas sociais conectan cunha opresión que ti, máis ou menos, xa detectaras. Ver moitas tías que nunca foron activistas e que falan coa súa propia linguaxe e fan unha denuncia tan precisa resúltame fascinante. E tamén, a facilidade coa que identifican o inimigo e se suman á loita. Esas actrices que sempre as vimos como maniquíes andantes, confrontan unha industria machista dunha gran violencia e dan no cravo con moitas cousas. Este 8 de marzo foi moi apaixonante para as que levamos toda a vida no feminismo. Xa en 2017 démonos conta que algo pasaba, eu estaba en Bilbo e había moitas rapazas de 16, 17 anos… moi novas. Esa sangue nova é o que emociona.

Mais semella que todas esas cousas positivas que sinalas, non acaban de crelas no feminismo.

Somos sistematicamente desconfiadas porque levamos toda a vida loitando contra un inimigo invisíbel. Tendemos a sinalar, o feministómetro de merda. Vimos de aí, de desconfiar no seo do propio movemento do grupo do lado, dos outros colectivos. Compañeiras coas que compartes unha xenealoxía moito maior… pois imaxina a desconfianza sobre esta inmensa ola que se sumou… Creo que hai inercias revolucionarias de crernos sempre cheas de razón. Pero son optimista. Por fin se moven cousas, por fin pasa algo. E todo movemento revolucionario o que pretende é avanzar. O que pasa en Catalunya, por exemplo, co seu xaque independentista ao Estado español. Houbo unha fronte común de xente que apostou pola vía indepe. Como dicía Arnaldo Otegi, podedes metervos coa burguesía catalá pero algúns están na cadea pola súa aposta independentista. Cando ves esa fronte común, cando a nós nos dicían que coas armas non e a eles lles din que sen armas tampouco, sabes que é imparábel.

A entrevistada

Itziar Ziga

Itziar Ziga

Rentería, 1974. Activista feminista e xornalista. Licenciada en Ciencias da Comunicación, leva 25 anos militando no feminismo das marxes. Fixo parte de varios proxectos como o Front d'Alliberament Gai de Catalunya, Ex_dones ou o movemento de apoio ás presas do 4F. No que ela chama o seu exilio en Barcelona, traballou en empregos precarios e exerceu como xornalista no xornal de mulleres Andra durante tres anos. Coa publicación de Devenir Perra en 2009 converteuse nunha referencia do transfeminismo no Estado español. Colaborou con Pikara Magazine e actualmente escribe en Parole de Queer, Gara e no blogue Hasta la limusina siempre, e colabora co grupo postporno PostOp.

Outras entrevistas

Deixe um comentário